Tín hiệu 2,6%: BIP-110 lặng lẽ chết, Bitcoin ngả về 'chợ dữ liệu'
Dương Đức
2,6%. Đó là toàn bộ sự ủng hộ mà BIP-110 nhận được từ các thợ đào Bitcoin. Không cần một biểu đồ phức tạp nào, con số này đã tự tuyên án cho đề xuất.
Michael Saylor vừa xác nhận điều mà bất kỳ ai đọc dữ liệu on-chain đều thấy từ nhiều tuần trước: BIP-110 không nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ thợ đào, có thể bị đình trệ hoặc trở nên vô nghĩa. Đây không phải một bất ngờ. Đây là một cái chết được báo trước.
Bối cảnh cần được nhắc lại. BIP-110—nếu đúng như mô tả trong các cuộc thảo luận gần đây—là một soft fork tạm thời, hiệu lực khoảng một năm, áp đặt bảy giới hạn đồng thuận lên không gian khối. Mục tiêu: siết chặt việc nhúng dữ liệu phi thanh toán, thứ mà giao thức Ordinals và inscription đã khai thác triệt để. Cụ thể hơn, nếu được kích hoạt, từ độ cao khối 961.632, các nút sẽ từ chối các khối không hiển thị tín hiệu ủng hộ.
Về mặt kỹ thuật, đề xuất này không có gì mới mẻ. Không có mật mã tiên tiến, không có thay đổi cấu trúc đồng thuận. Đó chỉ là một cơ chế hạn chế có điều kiện. Theo đánh giá của tôi, nó giống một biện pháp hành chính áp lên một giao thức được thiết kế để không ai có thể ra lệnh.
Nhưng vấn đề không nằm ở kỹ thuật. Vấn đề nằm ở cơ chế kích hoạt. Một soft fork theo BIP9 thường cần ít nhất 95% sức mạnh băm báo hiệu để được kích hoạt. 2,6% so với 95%—khoảng cách giữa hai con số này không chỉ là một phép trừ, nó là bản án tử hình. — Root: 2,6% không phải là con số ngẫu nhiên, nó phản ánh lợi ích kinh tế của thợ đào đã gắn chặt với phí giao dịch từ dữ liệu phi thanh toán.
Hãy nhìn vào động cơ của những người nắm giữ sức mạnh băm. Từ khi Ordinals xuất hiện, phí giao dịch từ các giao dịch nhồi dữ liệu đã trở thành một khoản thu không nhỏ. Trong bối cảnh phần thưởng khối giảm dần sau mỗi kỳ halving, dòng phí này không còn là phụ trợ—nó là van an toàn cho dòng doanh thu. Một thợ đào có lý trí sẽ không bỏ phiếu cho thứ giết chết nguồn thu của chính mình. Điều này có vẻ hiển nhiên, nhưng nhiều người vẫn bỏ qua nó khi phân tích các đề xuất thay đổi giao thức.
Kinh nghiệm của tôi trong thị trường NFT năm 2021 có thể hữu ích ở đây. Tôi từng đốt 50 ETH vì một bot market-making vẽ sai thuật toán—tôi chỉ nhìn vào giá sàn mà bỏ qua khối lượng giao dịch thực. Bài học rút ra: không bao giờ tin vào bề mặt của cấu trúc thị trường, phải nhìn vào dòng tiền thực. Đối với BIP-110, dòng tiền thực đang chảy về phía các giao dịch dữ liệu. Thợ đào nhìn thấy điều này rõ hơn bất kỳ ai. — Root: Sự thất bại của BIP-110 không phải thất bại của kỹ thuật, mà là thất bại của ý thức hệ trước thị trường.
Saylor—người đứng đầu công ty nắm giữ bitcoin lớn nhất trong nhóm đại chúng—thực chất chỉ đang đọc lại kết quả của một cuộc trưng cầu ý dân mà ông không có phiếu bầu. Tuyên bố của ông không phải là phán quyết, nó chỉ là bản tường thuật. Bitcoin tiếp tục vận hành như thiết kế ban đầu: không một cá nhân nào, dù giàu đến đâu, có thể ép buộc thay đổi giao thức. Điều này cũng có nghĩa là tầm ảnh hưởng của Saylor trong câu chuyện này bị giới hạn ở khía cạnh truyền thông, chứ không phải khía cạnh kỹ thuật.
Điều này dẫn đến một câu hỏi lớn hơn: Nếu không có BIP-110, liệu một phiên bản khác của "kế hoạch hạn chế dữ liệu" sẽ xuất hiện? Câu trả lời nằm ở cơ cấu kinh tế của mạng lưới. Hiện tại, dữ liệu phi thanh toán đang chiếm một phần đáng kể trong không gian khối. Nếu xu hướng này tiếp tục, phí giao dịch cho người dùng thông thường sẽ bị đẩy lên—không phải vì mạng lưới quá tải thanh toán, mà vì không gian khối đang bị chôn bởi dữ liệu. Người dùng chuyển bitcoin thông thường sẽ gặp vấn đề trải nghiệm. Thợ đào lại có thêm nguồn thu. Thị trường chứng kiến một sự định giá lại: bitcoin không chỉ là vàng kỹ thuật số, mà còn là một lớp lưu trữ dữ liệu có phí.
Góc nhìn phản trực giác: sự thất bại của BIP-110 là tin tốt cho Ordinals, nhưng không phải tin tốt cho người dùng bitcoin thông thường. — Root: Thợ đào không muốn giết con gà đẻ trứng vàng họ đang nuôi, nhưng những người dùng nhỏ lẻ sẽ phải trả giá cho bữa tiệc này.
Từ góc nhìn của một người làm quant, tôi thấy sự tương đồng rõ rệt với thị trường tài chính truyền thống: khi một đề xuất thay đổi cấu trúc thị trường không nhận được sự ủng hộ của các nhà tạo lập thanh khoản lớn, nó sẽ chết. Không cần bỏ phiếu, không cần tòa án. Chỉ cần sự thờ ơ của những người nắm giữ dòng tiền.
Khối 961.632 sẽ đến. Không có lý do gì để tin rằng BIP-110 sẽ được kích hoạt. Nó sẽ đi vào lịch sử như một trong những đề xuất đúng đắn về mặt lý thuyết nhưng sai lầm về mặt kinh tế.
Điều đáng quan sát tiếp theo là phản ứng của thị trường tài chính truyền thống. Khi Bitcoin ETF đã thành hiện thực, các tổ chức lớn đang theo dõi cách mạng lưới xử lý vấn đề dữ liệu. Nếu không có giới hạn nào được áp đặt, câu chuyện "Bitcoin là một mạng lưới thanh toán sạch" sẽ ngày càng yếu đi, thay vào đó là "Bitcoin là một lớp dữ liệu an toàn". Cả hai câu chuyện đều có giá trị, nhưng chúng định giá tài sản theo những cách rất khác nhau.
Nếu bạn là một nhà đầu tư dài hạn, điều này có nghĩa là bạn đang nắm giữ một tài sản mà quỹ đạo kỹ thuật bị quyết định bởi lợi ích kinh tế của thợ đào, không phải bởi tầm nhìn của các nhà sáng lập. Đây vừa là điểm yếu vừa là điểm mạnh. Điểm yếu: không có la bàn chiến lược rõ ràng. Điểm mạnh: không ai có thể bẻ cong giao thức vì lợi ích cá nhân.
— Root: Câu hỏi không phải là "liệu Bitcoin có giới hạn dữ liệu không", mà là "khi phí dữ liệu trở thành nguồn thu chính của thợ đào, ai sẽ là người cuối cùng trả tiền?"
Tôi sẽ theo dõi dữ liệu phí on-chain trong những tháng tới. Nếu phí từ inscription tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn, khả năng cao các đề xuất hạn chế mới sẽ xuất hiện—nhưng chúng sẽ tiếp tục thất bại, trừ khi thị trường phí thay đổi cơ bản. Khi điều đó xảy ra, đó sẽ là tín hiệu để hành động. Trước đó, chỉ cần quan sát.