DCA miễn phí của Cash App không dành cho bạn - nó dành cho bảng cân đối của Block
Hồ Thế
Khi Cash App thông báo miễn phí phí DCA Bitcoin và tích hợp Bitkey, tôi không nhìn vào nút "Mua" màu xanh lá. Tôi nhìn vào dòng chữ nhỏ ở cuối trang thông cáo: "Có thể áp dụng phí spread". Miễn phí không bao giờ là miễn phí. Trong tài chính, thứ bạn không trả bằng tiền mặt, bạn sẽ trả bằng dữ liệu, thứ tự khớp lệnh hoặc một khoản chênh lệch mà bạn không bao giờ nhìn thấy.
Cash App, sản phẩm của Block Inc., đã ra mắt tính năng mua Bitcoin định kỳ không tính phí giao dịch, đồng thời hoàn tất tích hợp Bitkey - một ví tự quản do chính Block phát triển. Thoạt nhìn, đây là một bước tiến đúng hướng theo câu chuyện "Not your keys, not your coins". Người dùng có thể thiết lập kế hoạch tích lũy 10 USD mỗi tuần, tự động chuyển vào ví mà họ nắm giữ private key. Nhưng đừng vội ăn mừng. Hãy đọc kỹ cấu trúc.
Bitkey là một ví phần cứng lai, kết hợp giữa điện thoại và máy chủ của Bitkey để tạo chữ ký số. Người dùng giữ một phần khóa, phần còn lại nằm trên máy chủ của Block. Về mặt kỹ thuật, đây là mô hình 2-of-3 có kiểm soát của công ty. Nếu Block bị tấn công, hoặc đơn giản là thay đổi điều khoản sử dụng, họ có thể đóng băng người dùng khỏi máy chủ của mình. Điều đó không khác gì một ngân hàng thu nhỏ, chỉ là nó được trang trí bằng ngôn ngữ của sự tự do.
Tôi đã nhìn thấy mô hình này trước đây. Năm 2017, khi tôi còn là sinh viên an ninh mạng ở Barcelona, tôi theo dõi 47 ICO và nhận thấy 80% dự án thành công ra mắt trong giai đoạn nới lỏng định lượng toàn cầu. Khi đó tôi học được một điều: dòng vốn quyết định câu chuyện, không phải ngược lại. Hôm nay, Cash App miễn phí DCA không phải là một câu chuyện về sự hào phóng của Jack Dorsey. Đây là một chiến lược để đưa dòng vốn bán lẻ nhỏ giọt vào hệ thống của Block, trong khi vẫn giữ quyền kiểm soát ở phía họ.
Bạn có để ý rằng "miễn phí" chỉ áp dụng cho phí giao dịch, không bao gồm spread? Cash App làm một nhà tạo lập thị trường. Khi bạn đặt lệnh DCA, Cash App không mua Bitcoin từ một sàn giao dịch công khai theo giá thị trường. Họ khớp lệnh nội bộ: bạn mua từ một kho dự trữ mà họ tự quản lý. Nếu họ bán cho bạn ở mức giá cao hơn vài chục cent so với thị trường, họ vẫn kiếm tiền, thậm chí nhiều hơn so với phí cố định. Nhưng vì phí giao dịch bằng 0, bạn không bao giờ nghĩ đến việc so sánh giá.
Đó là một trò chơi tâm lý tinh vi. Với người dùng phổ thông, "free" là một cú hích mạnh. Nhưng với những ai quan sát dòng tiền, thì đây là một bước di chuyển để biến hàng triệu khoản đầu tư nhỏ thành một nguồn thanh khoản có thể dự đoán được. Block không cần phí. Họ cần dữ liệu về thói quen chi tiêu của bạn, cần bạn giữ Bitcoin trong hệ sinh thái của họ càng lâu càng tốt, cần bạn chuyển từ mua một lần sang mua mãi mãi.
Đừng hỏi tại sao Block lại tặng bạn một công cụ định kỳ. Hãy hỏi tại sao họ lại cần dòng lệnh nhỏ của bạn để hoàn thiện bản đồ thanh khoản toàn cầu. Mỗi khoản DCA 10 USD mỗi tuần, khi nhân với 10 triệu người dùng, tạo ra 400 triệu USD thanh khoản mỗi tháng chảy qua một cánh cửa mà họ kiểm soát hoàn toàn.
Tôi nhớ năm 2022, khi thị trường sụp đổ, tôi xây dựng mô hình hồi quy với 64 biến số và tìm thấy hệ số tương quan 0.82 giữa M2 của Mỹ và vốn hóa crypto. Bài học: thanh khoản rẻ là mẹ đẻ của mọi bull run. Nhưng điều tôi không lường trước là sự xuất hiện của các kênh DCA tự động như thế này, chúng hoạt động như một trái phiếu có kỳ hạn dài của dòng vốn bán lẻ. Các quỹ đầu tư mạo hiểm không cần phải đợi đến chu kỳ thanh khoản mới để bán Bitcoin. Họ có thể bán trực tiếp cho những người mua DCA của Cash App, những người mua mà công ty đã tuyển chọn và giữ chân bằng tính năng "miễn phí".
Bitkey, với tư cách là một ví tự quản, tạo ra ảo giác về sự kiểm soát cá nhân. Nhưng hãy nhìn vào luồng dữ liệu. Mỗi lần bạn chuyển Bitcoin từ Cash App sang Bitkey, giao dịch đó được gắn với danh tính KYC của bạn. Mỗi lần bạn xác nhận giao dịch, máy chủ của Bitkey tham gia vào quá trình tạo chữ ký. Block có thể không nắm giữ private key của bạn, nhưng họ nắm giữ quyền truy cập vào giao thức, khả năng cập nhật phần mềm và lịch sử giao dịch của bạn.
Tự quản không phải là đích đến. Nó là một điểm dừng trên hành trình quay trở lại ngân hàng, chỉ là lần này ngân hàng đó do Block thiết kế.
Trong bối cảnh vĩ mô, tôi nhìn thấy một mối đe dọa khác. Khi Cash App thu hút hàng triệu người dùng Mỹ chuyển một phần tiền lương vào Bitcoin mỗi tuần, họ đang tạo ra một kênh dẫn thanh khoản bán lẻ bên ngoài hệ thống ngân hàng truyền thống. Điều này có vẻ tích cực cho Bitcoin, nhưng nó đồng thời thu hút sự chú ý của các cơ quan quản lý. FinCEN đã đề xuất các quy định đối với "unhosted wallet" từ năm 2020. Nếu khối lượng chuyển từ Cash App sang Bitkey tăng vọt, công ty sẽ buộc phải báo cáo các giao dịch đó. Và khi chính phủ yêu cầu, Block sẽ tuân thủ, bởi vì họ là một công ty đại chúng, niêm yết trên NYSE.
Tôi đã thấy sự mỉa mai này nhiều lần trong ngành của chúng ta. Người dùng nghĩ rằng họ đang thoát khỏi hệ thống, trong khi họ chỉ đang chuyển từ một nhà cung cấp dịch vụ tài chính này sang một nhà cung cấp khác, và người ta gọi đó là "tự do". Câu chuyện này quen thuộc đến mức nhàm chán.
Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ, có một điểm chạm thú vị: DCA miễn phí làm giảm rào cản gia nhập đầu tư Bitcoin cho đối tượng thu nhập thấp. Không phải ai cũng có 500 USD để mua một phần coin. Nhưng 5 USD mỗi tuần sau khi trả tiền cà phê là khả thi. Về mặt xã hội, điều này có thể định hình lại việc phân phối tài sản số. Tôi đã chứng kiến một người bạn từng nghĩ Bitcoin là lừa đảo, bắt đầu một khoản DCA 10 USD sau khi Cash App quảng cáo "free". Đó là sức mạnh của niềm tin đến từ sự tiện lợi.
Nhưng tôi vẫn là một kẻ hoài nghi vĩ mô. Khi tôi làm việc cùng nhóm CBDC tại Ngân hàng Tây Ban Nha, tôi đề xuất một thuật toán đồng thuận kết hợp PoS và dự báo AI. Tôi trình bày trước 12 quan chức ngân hàng trung ương, và tôi nhận ra rằng họ không sợ Bitcoin. Họ sợ sự mất kiểm soát dòng vốn. Cash App, bằng cách xây dựng một kênh DCA quy mô lớn, có thể đang làm đúng điều khiến các ngân hàng trung ương lo lắng nhất: tạo ra một thói quen tài chính song song, không cần sự cho phép. Nhưng đồng thời, nó cho họ dữ liệu để thiết kế các quy định mới. Block đang tự dâng mình cho mục tiêu giám sát.
Người ta hỏi tôi liệu bước đi này có thúc đẩy giá Bitcoin không. Tôi không nghĩ vậy, ít nhất là ngắn hạn. DCA là một dòng chảy âm thầm. Nó không tạo ra sự bùng nổ. Nó xây dựng nền móng cho chu kỳ tiếp theo, khi thanh khoản toàn cầu lại được bơm ra. Và khi đó, hàng triệu người dùng Cash App - những người đã kiên nhẫn mua mỗi tuần - sẽ giữ chặt Bitcoin của họ trong Bitkey, không bán, bởi vì họ được dạy rằng "self-custody" là thánh thiện. Kết quả: nguồn cung trôi nổi giảm. Với lượng BTC cố định 21 triệu, nhu cầu dài hạn từ DCA có thể là một lực mạnh.
Đó là lý do tôi không đánh giá thấp thông báo này, mặc dù nó không có đồ thị, không có token mới, không có mã nguồn. Nó là một bước đi thầm lặng để thu thập sức mạnh vĩ mô. Và nếu có một thứ mà Block hiểu rõ, đó là sức mạnh đến từ việc nắm giữ cơ sở người dùng, từng chút một, mỗi tuần một khoản nhỏ.
Câu hỏi cuối cùng tôi đặt ra, một câu hỏi mà tôi nghĩ mỗi người dùng Cash App nên tự hỏi: Khi bạn thiết lập DCA miễn phí, bạn có thực sự đang xây dựng một khoản tiết kiệm cho tương lai của mình, hay bạn đang tham gia vào một thí nghiệm kinh tế vĩ mô mà ở đó bạn là người mua cuối cùng cho một công ty niêm yết? Với tôi, câu trả lời nằm ở một nơi không ai chú ý: giá trị thanh khoản mà bạn cung cấp cho Block mỗi tuần, và việc họ sử dụng nó để làm gì. Đừng hỏi liệu DCA có làm bạn giàu không. Hãy hỏi liệu Block có đang dùng dòng lệnh nhỏ của bạn để nuôi dưỡng tham vọng ngân hàng số của họ, trong khi bạn tin rằng mình đang thoát khỏi ngân hàng.