Bạn có tin rằng một công ty đào Bitcoin kiếm được gấp đôi doanh thu nhờ cho thuê máy tính để chạy AI, nhưng đồng thời lỗ 1.15 tỷ đô la chỉ trong một quý? Đây không phải là một câu chuyện cổ tích, mà là báo cáo tài chính mới nhất của Core Scientific – một trong những công ty đào lớn nhất nước Mỹ từng nộp đơn phá sản vào năm 2022.
Khi tôi còn là một sinh viên đọc whitepaper Ethereum, tôi từng nghĩ rằng ngành đào sẽ chỉ xoay quanh những cỗ máy ASIC ồn ào và cuộc chiến tiêu thụ điện năng. Nhưng năm 2024, tôi nhận ra mình đã sai. Core Scientific vừa công bố doanh thu Q2 tăng 108% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 198 triệu đô – chủ yếu từ mảng AI colocation, tức là cho các công ty công nghệ thuê chỗ đặt máy chủ GPU để huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn. Đây là một sự chuyển mình ngoạn mục: từ một gã khổng lồ chuyên đào Bitcoin với hàng chục nghìn máy ASIC, nay trở thành một trung tâm dữ liệu AI lai ghép.
Nhưng ẩn sau con số doanh thu tăng gấp đôi là một khoản lỗ ròng khổng lồ lên tới 1.15 tỷ đô la. Công ty giải thích đây là “non-cash accounting charge” – một khoản chi phí kế toán không bằng tiền mặt, thường đến từ việc điều chỉnh giá trị của các chứng quyền (warrants) hoặc trái phiếu chuyển đổi đã phát hành trong giai đoạn khủng hoảng. Nói nôm na, đây không phải là tiền thật bay khỏi két, mà là một con số ảo trên sổ sách. Tuy nhiên, đối với thị trường chứng khoán, con số này vẫn tạo ra một cú sốc tâm lý không nhỏ.
Phân tích dữ liệu cốt lõi
Nếu bạn nhìn vào cơ cấu doanh thu, AI colocation hiện chiếm tỷ trọng lớn hơn cả mảng đào Bitcoin. Điều này có nghĩa là Core Scientific đã thành công trong việc biến các nhà kho chứa máy đào cũ kỹ thành các trung tâm tính toán hiệu năng cao (HPC). Theo báo cáo, họ đã ký hợp đồng dài hạn với các khách hàng như CoreWeave – một startup AI được định giá 19 tỷ đô. Từ góc nhìn kỹ thuật, việc chuyển đổi này đòi hỏi phải đầu tư lớn vào GPU NVIDIA H100, hệ thống làm mát bằng chất lỏng và nâng cấp hạ tầng điện. Đây là lý do vì sao khoản lỗ non-cash lại xuất hiện: khi công ty phát hành thêm cổ phiếu hoặc chứng quyền để huy động vốn cho những khoản đầu tư này, giá trị của chúng biến động mạnh theo giá cổ phiếu, tạo ra các khoản lỗ kế toán.
Góc nhìn phản trực giác
Đa số nhà đầu tư sẽ hoảng sợ trước con số lỗ 1.15 tỷ đô, và đây chính là cơ hội cho những người hiểu rõ bản chất. Thực tế, dòng tiền hoạt động (operating cash flow) của Core Scientific vẫn dương và đang tăng trưởng. Khoản lỗ non-cash không ảnh hưởng đến khả năng chi trả hóa đơn tiền điện hay mua thêm GPU. Tuy nhiên, một điểm mù ít ai chú ý: sự phụ thuộc quá lớn vào AI colocation có thể biến công ty thành con tin của chu kỳ công nghệ. Nếu làn sóng AI hạ nhiệt, Core Scientific sẽ mất đi động lực tăng trưởng chính, trong khi mảng đào Bitcoin vốn đã bị thu hẹp. Đây là bài toán “đặt tất cả trứng vào một giỏ” – nhưng là giỏ AI chứ không phải giỏ Bitcoin.
Takeaway: Tái sinh hay tự sát?
Từ câu chuyện của Core Scientific, tôi thấy một nghịch lý của thời đại: công ty đào Bitcoin đang trở thành hạ tầng cho AI, và ngược lại, AI đang cứu sống những người từng bị coi là “kẻ thù của môi trường”. Nhưng liệu một ngành từng được sinh ra để phi tập trung hóa – với những chiếc máy đào rải rác khắp thế giới – có còn giữ được tinh thần đó khi mọi thứ tập trung vào các trung tâm dữ liệu khổng lồ? Hay chúng ta đang chứng kiến sự hợp nhất giữa crypto và Web2 truyền thống, nơi những gã khổng lồ như Core Scientific trở thành “nhà cung cấp đám mây” đơn thuần? Câu trả lời, tôi nghĩ, nằm ở việc liệu cộng đồng có còn nhớ đến lý do tại sao chúng ta bắt đầu: một hệ thống tài chính không cần sự cho phép. Khi một công ty đào chuyển sang phục vụ AI, liệu đó là sự tái sinh hay là sự từ bỏ lý tưởng? Thời gian sẽ trả lời.
